हुबळी | प्रतिनिधी | 20 नोव्हेंबर 2026
दक्षिण पश्चिम रेल्वेने Bulk/Group Booking अर्थात मोठ्या प्रमाणात किंवा समूहाने रेल्वे तिकीट आरक्षण करण्याच्या नियमांमध्ये महत्त्वाचे बदल केले आहेत. यासंदर्भातील पूर्वीच्या सर्व मार्गदर्शक सूचना रद्द करून रेल्वेने Commercial Circular (Coaching) No. 37/2026 / Rate Advice No. 11 (2026) अंतर्गत सुधारित नियम लागू केले आहेत.
नव्या नियमांनुसार Advance Reservation Period सुरू झाल्यानंतर एका तासाने म्हणजे सकाळी 9 वाजल्यापासून प्रमुख स्थानकांवर समूह आरक्षणाची सुविधा उपलब्ध होणार आहे.
कोणाला मिळणार समूह आरक्षणाची सुविधा?
विशिष्ट आणि वैध कारणासाठी एकत्र प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना या सुविधेचा लाभ घेता येणार आहे. यामध्ये—
- विवाह समारंभासाठी प्रवास करणारे गट
- विद्यार्थी गट
- यात्रेकरू
- क्रीडा संघ
- सांस्कृतिक पथके
- इतर वैध उद्देशाने एकत्र प्रवास करणारे अधिकृत गट
यांचा समावेश आहे.
महत्त्वाचे म्हणजे Confirmed, RAC किंवा Waitlisted अशा सर्व प्रकारच्या तिकिटांवर आणि सर्व श्रेणींमध्ये हे नियम लागू असतील.
बर्थच्या कमाल मर्यादेची अट हटवली
रेल्वेच्या नव्या मार्गदर्शक सूचनांमधील सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे Bulk Reservation अंतर्गत बुक करता येणाऱ्या बर्थची पूर्वीची कमाल मर्यादा हटवण्यात आली आहे.
पूर्वी लागू असलेल्या निश्चित मर्यादा आता मागे घेण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे वैध कारणासाठी मोठ्या संख्येने प्रवास करणाऱ्या गटांना अधिक सुलभपणे आरक्षण करता येणार आहे.
समूह आरक्षणाला मंजुरी देण्याचा अधिकार Chief Reservation Supervisor (CRS) किंवा Station Manager (SM) यांना देण्यात आला आहे.
ट्रॅव्हल एजंटमार्फत अर्ज करता येणार नाही
समूह आरक्षणासाठी अर्जदारांनी संबंधित आरक्षण अधिकाऱ्यांकडे थेट अर्ज सादर करणे आवश्यक आहे.
मात्र, परदेशी पर्यटक किंवा अनिवासी भारतीय (NRI) यांच्या वतीने करण्यात येणाऱ्या बुकिंगला याला अपवाद आहे.
अर्जामध्ये प्रवासाचा उद्देश स्पष्टपणे नमूद करणे बंधनकारक आहे. प्रवासाचे कारण स्पष्ट नसल्यास समूह आरक्षणास मंजुरी दिली जाणार नाही.
याशिवाय अर्जासोबत प्रत्येक प्रवाशाची—
नाव, वय, लिंग, पत्ता आणि प्रवासाचा उद्देश
ही माहिती देणे आवश्यक करण्यात आले आहे.
परतीच्या प्रवासासाठी स्वतंत्र परवानगी
परतीच्या प्रवासासाठीही त्याच आरक्षण कार्यालयातून समूह बुकिंगची परवानगी घेता येईल. मात्र, परतीचा प्रवास स्वतंत्र प्रवास म्हणून गणला जाणार आहे.
समूह आरक्षणास मंजुरी देताना CRS किंवा Station Manager यांनी त्याची स्वतंत्र नोंद ठेवणे आवश्यक आहे. अर्जाचा फॉर्म आणि प्रवाशांच्या यादीच्या प्रत्येक पानावर संबंधित अधिकाऱ्याची स्वाक्षरी व अधिकृत शिक्का असणे बंधनकारक आहे.
गैरवापराला आळा घालण्याचा रेल्वेचा प्रयत्न
दक्षिण पश्चिम रेल्वेने केलेल्या या बदलांचा उद्देश एकीकडे वैध कारणांसाठी मोठ्या गटाने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना आरक्षण प्रक्रिया सुलभ करणे, तर दुसरीकडे अनधिकृत गटांकडून बर्थ किंवा आसनांच्या गैरवापराला आळा घालणे हा आहे.
नव्या नियमांमुळे मोठ्या समूहाने प्रवास करणाऱ्या विद्यार्थी, यात्रेकरू, विवाह समारंभातील पाहुणे तसेच क्रीडा आणि सांस्कृतिक पथकांना रेल्वे आरक्षण अधिक सुलभ होण्याची अपेक्षा आहे.

